Het grote avontuur van twee kleine sloddervissen

Alles over Manuka Honing

manuka-flower-bush

Honing is het goud van Nieuw Zeeland. Uiteraard geen ordinaire honing, maar Manukahoning. Dankzij zijn geneeskrachtige eigenschappen is manuka ondertussen wereldbefaamd en wordt het steeds waardevoller. Imkers verdienden de laatste jaren soms fortuinen met hun oogst. Een ton van 300 kg zuivere manuka draagt een equivalent van algauw 10 000 NZD (of bijna 7000 euro). Daardoor schieten de nieuwe imkers tegenwoordig als paddenstoelen uit de grond. Iedereen kent wel een imker en veel amateurs starten een bijenkolonie om te experimenteren. De algemene interesse lijkt toch altijd ietsje groter als er goud blinkt.

Geheel niet geïnteresseerd in werken of in geld verdienen beland ik op een dag in de auto van een imker. Ik vraag hem uit over de bijtjes en de honing en wanneer hij mij afzet op mijn bestemming geeft hij mij het telefoonnummer van een imker. Uiteraard zijn neef, hier in Nieuw Zeeland hangt iedereen wel ergens als familie aan elkaar.

Enkele maanden later verkeer ik iets meer in geldnood, wil ik wel werken in een familiebedrijfje met een interessante bezigheid en heb ik vooral veel zin in honing. Daryl klinkt aan de telefoon als een grumpy old man die totaal niet staat te springen om mij een job te geven. Bovendien bel ik hem op een zondagmorgen en krijg ik het gevoel dat dat roet in zijn croissants gooit. Maar de aanhouder wint en dankzij mijn enthousiasme geraak ik binnen. De volgende maandagochtend sta ik met een schort en een paar handschoenen tussen een heleboel ingewikkelde machinerie. Overal krioelt het van de bijen. Dode, levende, energieke, slome en hongerige bijen. Alles plakt. De grond, de machines, de deuren en de kranen. Maar overal hangt een overheerlijke geur!

Daryl blijkt een verlegen, lieve vent met dikke wallen en een stille stem. Hij komt geregeld naast mij staan terwijl hij de angels uit zijn handen wrijft en vertelt dan heel zachtjes iets heel grappigs. Ik heb hem wel graag. Ik werk samen met Marilyn, Daryls vrolijke vrouw. Zij compenseert zijn schuchtere aard en trage tred. Onze dagtaak bestaat eruit om de honing van de bijenwas te scheiden. De machines doen al het werk. Wij halen de frames uit de bijenkorven en steken ze van de ene machine in de andere. Elk aan een kant. Bandwerk. De hele dag lang. Maar het is zo’n zalige, plakkerige, goudgele brei om in te wroeten!

Na twee weken heb ik serieus wat bijgeleerd over bijen, honing en imkers.

manuka-flower

Bijen

De bijen halen nectar en pollen van bloemetjes (liefst die van de Manukaplant) en verzamelen die in de bijenkorf. Die korf is eigenlijk een houten kist zonder bodem of deksel. Je kan die kist zelf maken of kopen. Je doopt ze in een mengsel van kerosine en koper tegen het rotten en schildert ze in een bepaalde kleur met verf op basis van water om je eigen kisten te kunnen herkennen. Daarna steek je enkele frames in de kist. Op de frames die tegenwoordig van plastiek zijn staan modellen van honingraten die de bijen netjes nabouwen in was. Zonder dat voorbeeld zouden ze asymmetrisch in het wilde weg bouwen zoals wilde bijen. Nu ziet het er ontzettend professioneel uit. In die raten maken ze honing voor zichzelf en voor nieuwe bijtjes. In tegenstelling tot wespen en hommels maken bijen meer honing dan ze zelf nodig hebben. Bezige bijtjes die blijven gaan.

De mannetjes bevruchten de koningin die op haar beurt de raten vollegt met eitjes. Tijdens de winter wordt de bijenkolonie serieus gereduceerd en worden er zeker geen nieuwe bijen aangemaakt. De mannen worden dus onvriendelijk bedankt voor hun diensten en de koningin zet haar bevruchters aan de deur. Enkel vrouwen toegelaten! Tijdens de zomer mogen de mannen weer binnen en begint het feest opnieuw. De koningin gaat jaren mee, terwijl sommige werkbijen zich te pletter werken en na drie weken al uitgeteld zijn.

Klik hier voor meer info over de massale bijensterfte wereldwijd.

bee-on-manuka3

Honing

Manukahoning lijkt op een gouden jelly. Meestal verzamelen de bijtjes een mengsel van manuka, kanuka (tea tree), klaver en andere bloemen zoals die van de Bahudakawa (of Christmas Tree) of Jacaranda. Soms neemt een imker de honing al weg als de vier middelste frames vol zitten omdat hij hoopt zo de manuka te kunnen scheiden van de rest. Manuka bloeit immers vroeger en is bakken meer geld waard. In manukahoning zit een soort van natuurlijke antibiotica die slechte bacteriën doodt. Als je een (brand)wonde hebt kan je er manuka opsmeren om het te ontsmetten en sneller te laten genezen. Ideaal ook voor dieren die de honing zonder problemen kunnen aflekken. Na enkele seconden heeft de manuka zijn werk al gedaan en kan het beest er alleen maar van genieten met zijn smaakpapillen. Daarnaast bevat de honing ook gezonde enzymen en antioxidanten (het magische woord van de laatste jaren). Het helpt dus ook inwendig tegen keelontstekingen, verteringsproblemen, blaasontstekingen en artritis.

Manuka-Honey

Honing bederft niet, enkel als het in contact komt met water (of speeksel) en “rijpt” zoals wijn. met de jaren stijgt de activiteit van de manuka. Oudere manukahoning heeft een hogere activiteit. Kanuka stijgt maar tot 5+. Manuka tot 24+. Daryl en Marilyn extraheren hun eigen honing en die van enkele vrienden. Daarmee verdienen ze dik hun boterham. Groot worden willen ze niet. Na de extractie nemen ze een staaltje van de honingmix en sturen dat op naar een laboratorium waar de activiteit van de manuka bepaald wordt. Hoe hoger hoe beter. De imker wordt betaald voor zijn kwaliteit en daarna maakt het lab een eigen mix van de mengsels van verschillende imkers om een bepaalde stabiele “blend” te bekomen die dan in de rekken belandt.

Imkers

Imkers plaatsen een kist ergens in een weide dicht bij de gewenste bloem. Als de koningin “pakt” dan breidt de bijenkolonie snel uit tot ongeveer 40 000 bijen. De bijen beginnen honing te produceren in de middelste frames en werken naar de buitenste toe. Als alle frames uitpuilen van de honing weegt een kist gemiddeld 25 kilo. Dan heb je een glunderende imker! Vervolgens zet hij een nieuwe kist op de vorige en werken de bijen gewoon verder. Soms zie je torens van drie à vier kisten. Vanaf vijf wordt het gevaarlijk. Een storm kan de toren omverblazen en dan was al het werk voor niets.

Een imker bezoekt zijn bijenkorf gemiddeld zeven keer per jaar. Hij of zij plaatst de kist, zet er een op, splitst de kolonie als er overbevolking dreigt, voedt de bijtjes met suiker voor hun winterslaap en “lift” de honing als de kisten zwaar genoeg zijn. Als een imker zijn korf wil verplaatsen moet hij dat ’s nachts doen omdat dan alle bijen in het nest zitten. Als hij het overdag zou doen, vinden ze hun nest niet meer terug en verdwalen ze. Als het tijd is om de honing te extraheren dan blaast de imker de bijen uit de kist, plaatst ze op zijn pick-up en rijdt ermee tot bij de extraheerder. Sommigen zoals Boots zijn te lui en arriveren met een pick-up vol bijen. Een pest voor Daryl. De 1000 bijen die hij op die manier meebrengt verdwijnen ergens rond de schuur. Sommigen worden opgenomen door bestaande kolonies, de meeste belanden dood op de vensterbank. Maar Boots lijkt op de trol uit Lord of the Rings en lacht ons vierkant uit. Zijn kop ziet eruit als een grote bijensteek dus hem kan het niet schelen. Maar zijn hulpje draagt permanent een imkerpak omdat hij anders niet aan een lief geraakt. Bij onze eerste ontmoeting had hij er net een tussen zijn wenkbrauwen en moest hij zijn masker dragen om zijn misvormde gezicht voor de buitenwereld te verbergen. Arm schaapke!

Bijensteken

Aangezien we voortdurend omgeven zijn door bijen is het normaal dat je gemiddeld 1 tot 100 steken krijgt per dag. Maar bijen steken nooit zomaar. Ofwel verdwalen ze in je haar, mouw, broekspijp of oksel en steken uit angst, ofwel plet je hun angel met je vinger, ofwel vallen ze aan om hun koningin te beschermen. De meeste mensen werden ooit als kind gestoken en hielden er een zwaar trauma aan over, maar bijensteken doen echt niet zoveel pijn. Het voelt meer als een gewone splinter. De eerste dag had ik na een uur al prijs. Er zat eentje op de deurklink. Ik liet de angel met opzet zitten om te checken of ik allergisch ben. Gelukkig niet want anders mocht ik bedanken voor de job! Sindsdien werd ik niet meer gestoken.

Extraheren

Het extraheerproces verloopt extreem vlot en snel (als de machine het niet laat afweten of als wij de machine niet kapot maken). De overtollige was en honing wordt van de frames geschraapt. Een andere machine prikt gaatjes in de raten om de manuka jelly los te maken. Daarna verdwijnen de frames in een soort droogkas die ronddraait en de honing eruit zwiert. Alle honing is op dit moment gemixt met was. Alle reservoirs zijn door buizen verbonden met een andere molen die met behulp van een centrifugale kracht de honing scheidt van de was. De wasbrokjes vallen in een aparte bak die we daarna in een grote smelter gooien. Het resultaat van dat proces wordt verkocht en gebruikt om kaarsen van te maken. Maar de aandacht gaat uiteraard naar de pure honing die ondertussen uit een buis aan de andere kant stroomt. Vloeibaar goud! Zo’n prachtig puur product! Mmm.

Klik hier voor meer info over bijen, honing en imkers.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s